Атаҡлы ғалим Зәки Вәлиди Туған - башҡорт халҡының һәм Башҡортостан Республикаһының XX быуат тарихында иң ҡатмарлы, бер үк ваҡытта иң сағыу яҙмышлы шәхестәренең береһе. Башҡорт милләтенең үҙаллылығы өсөн ныҡышмалы көрәшкән, буласаҡ Рәсәй Федерацияһының ҡоролошон күҙаллаған сәйәсмән, күренекле ғалим – төрки тарихы белгесе һәм дәүләт эшмәкәре булараҡ танылған.

Үткән йылдың һуңғы көндәрендә, йәғни 2009 йылдың 25 декабрендә, Конгресс Холл залында Башҡортостан Республикаһының Конституцияһы көнөнә бағышланған “түңәрәк өҫтәл” булып үтте. Сара “Туған тел” ойошмаһы инициативаһы буйынса ойошторолдо. “Түңәрәк өҫтәл”дә “Башҡортостан Республикаһының Конституцияһы: уның үткәне һәм бөгөнгөһө” тигән темаға һөйләшеү булды. Түңәрәк өҫтәлгә дәүләт вәкилдәре, атаҡлы ғалимдар, яҙыусылар, төрлө ойошма ағзалары саҡырылды. Сараны ойоштороуға башҡорт йәштәре ойошмалары ла (“Күк бүре”, Башҡорт йәштәре иттифағы, “Урал” башҡорт халыҡ үҙәге) битараф ҡалманы, дәррәү йыйылып, “Туған тел” ойошмаһына ярҙам итте. Һөйләшеү бик ҡыҙыҡлы үтте. Уны Бөтә башҡорттар Ҡоролтайы рәйесе Галин А.З. һәм “Туған тел” ойошмаһы етәксеһе Тимур Мөхтәров башлап ебәрҙе, көн тәртибендәге һорауҙар менән таныштырҙы. Улар килгән һәр ҡунаҡҡа һүҙ бирергә тырышты, теманан алыҫ китмәүҙәрен талап иттеләр, сөнки ҡуйылған төп тема күп яҡлы.

"КYК БYРЕ" хәрәҡәтенең инициативаһы буйынса, Өфөлә 19 сентябрь көнө "КYК БYРЕ", "ТУҒАН ТЕЛ" һәм"Аkтамыр" ойошмалары пикетҡа сыҡты. Пикеттың төп маҡсаты - Рәсәйҙең милли сәйәсәтенә ҡарата ризаһыҙлыҡ белдереү. Пикетта “ТУFАН ТЕЛ" ойошмаһының етәксеһе Т. Мохтаров сығыш яһаны.

Пикетта “ТУFАН ТЕЛ" ойошмаһының етәксеһе Т. Мохтаровтың сығышы

Быйыл 1 сентябрҙән башлап Рәсәйҙең 309-сы законы көскә инде. Был закон Рәсәй Федерацияһының мәғариф тураһындағы законын үҙгәртә. Республикалар менән кәңәшләшмәй, Дәүләт думаһы Рәсәй халыҡтарына ҡаршы яуапһыҙ бер аҙым яһаны.

- Ҡайҙа йөрөһәңдә, кем булһаңда, халҡыңдың вәкиле икәнлегеңде онотма, уның исеменә тап төшөрмә.
- Тартма, хәмер эсмә. Был ҡылыҡтарҙан мөмкин тиклем тиҙерәк арын, сөнки һуңынан – ауырыраҡ, ул ысын ауырыу. Тәмәке һәм хәмер менән үҙеңдең генә түгел, ә милләттең киләсәгенең һаулығын ҡаҡшатаһың, был бер. Икенсенән – эсеүсе кешегә ныҡлап ышанырға, кәрәк саҡта ярҙам көтөргә буламы? Тартыусы тәмәкенән айырыла алмағас, уның ихтыяр көсө бармы? Өсөнсөһө - һеҙҙе ҡулланалар, дөрөҫөрәге – һеҙҙең ахмаҡлығығыҙ арҡаһында кемдер байый! Хөкүмәткә лә аңра һарыҡтар менән идара итеүе еңелерәк.

Ҡәҙерле дуҫтар! Һеҙзе яңы 2009 йыл менән тәбрик итергә рөхсәт итегеҙ. Яңы йыл иман ныҡлыгы, бәхет-шатлыҡ, ныҡлы сәләмәтлек алып килһен. Уҡыуығыҙҙа, йәмәғәт эшегеҙҙә, шәхси тормошоғоҙҙа ҙурҙан-ҙур уңыштарға ирешеп, тырышлығығыҙҙың нәтижәһен күреп һөйөнөргә яҙһын. Барлыҡ изге хыялдарыгыҙ тормошҡа ашыуын теләйбеҙ. Яңы бәхет, яңы ҡыуаныстар менән һеҙҙе! Байрам мөбәрәк булһын!

I. «Рәсәй татарҙары һәм башҡорттары конфедерацияһы» исемле йәмәғәт берләшмәләре Союзын (ассоциацияһын) булдырыу ниәте тураһында
Башҡорттарҙың һәм татарҙарҙың, Рәсәйҙең төп халыҡтарының булараҡ, мәнфәғәттәрен яҡлаусы, артабан «Ике яҡ» тигән атама менән телгә алынған, әлеге башланғыс менән сығыусы «КҮК БҮРЕ» Башҡорт йәмәғәт хәрәкәте (Өфө ҡалаһы) һәм был башланғысты күтәреп алған «ВАТАН» Халыҡ-демократик партияһы (Мәскәү ҡалаһы),
башҡорт-татар мөнәсәбәттәрен Башҡортостанда көйләү кәрәклеген аңлап,
шул юҫыҡта үҙ көстәрен берләштереү мохтажлығын танып,
Рәсәй Федерацияһында милли-демократик сәйәси көстәрҙе берләштереүҙең кәрәклеген аңлап,
Рәсәйҙең төп халыҡтарының хоҡуҡтары өсөн уртаҡ көрәштә улар араһындағы хеҙмәттәшлекте үҫтереү маҡсатында,
составына «КҮК БҮРЕ» Башҡорт йәмәғәт хәрәкәте һәм «ВАТАН» Халыҡ-демократик партияһы ингән, башҡорттарҙың һәм татарҙарҙың, шулай уҡ Рәсәйҙең башҡа төп халыҡтарының хоҡуҡтарын һәм законлы мәнфәғәттәрен яҡлауҙы төп маҡсат итеп ҡуйған «Рәсәй татарҙары һәм башҡорттары конфедерацияһы» исемле йәмәғәт берләшмәләре Союзын (ассоциацияһын) булдырыу ниәте тураһында килеште.

Белем биреүҙә милли компонентты юҡ итеүгә ризаһыҙлыҡ белдереп, башҡорт ойошмалары ҡабат пикетҡа сыҡты[b][/b]

Унда ошо мәсьәләне хәл итеү өсөн татар ойошмалары менән берләшеү кәрәклеге һыҙыҡ өҫтөнә алынды

Мәғариф системаһында милли-төбәк компонентын ҡыҫҡартыу тураһындағы законға ҡағылышлы ризаһыҙлыҡ, бәхәстәр туҡталмай, киреһенсә, көсәйә бара. Бигерәк тә илдең милли республикаларында туған тел уҡытыусылары, йәмәғәтселеге кире ҡарашын белдерә. Закон сығыу менән (уға В.В. Путин 2007 йылдың декабрендә ҡул ҡуйған) был документты ғәҙел түгел тип билдәләп төрлө пикеттар үткәрелә, мөрәжәғәттәр ҡабул ителә башланы...

5 октябрҙә Ейәнсура районының Бәләкәй Муйнаҡ ауылында Башҡорт бойондороҡһоҙ форумы тарафынан ойошторолған хәтер акцияһы үтте. Акция сиктәрендә Бәләкәй Муйнаҡ ауылында башҡорт халҡы батыры, XVIII быуатта ихтилалдарҙа әүҙем ҡатнашҡан Сураш (Сурағол) батырға таш һәйкәле ҡуйылды. Акцияла, йәмғеһе, таш урынлаштырған саҡта, 100-ләп кеше булды.
Ошо акцияла ”КYК БYРЕ” хәрәкәтенең лидерҙары Тимур Мөхтәров һәм Азат Сәлмәнов та ҡатнашҡайны.
Былтыр октябрь башында ”КYК БYРЕ” Мәләүез районынынң Ергән ҡасабаһы ергәһендә хәтер акцияһы үткәрҙе.
Иншалла, хәтер акцияларҙы үткәреү беҙҙең халыҡта матур традицияға әйләнә бар. Йыл һайын 11 октябрь алдында башҡорттарҙың үҙаллығы өсөн көрәшкән батырҙарҙы иҫкә алһаҡ, был Республика көнөн лайыҡлы ҡаршы алыу буласаҡ.

7 октябрҙә «Күк бүре» башҡорт милли ойошмаһы ағзалары Башҡортостандың Рәсәй составына инеүенең 450 йыллығы айҡанлы «Хәтер» акцияһын ойошторҙо.